Bạn Có Đang Dùng Quá Nhiều Thực Phẩm Bổ Sung? Những Nguy Cơ Tiềm Ẩn

Bạn Có Đang Dùng Quá Nhiều Thực Phẩm Bổ Sung? Dấu Hiệu Nhận Biết Và Những Nguy Cơ Tiềm Ẩn

Trong hai thập kỷ qua, thực phẩm bổ sung đã trở nên phổ biến một cách chóng mặt. Tuy nhiên, sự bùng nổ này đi kèm với sự thiếu kiểm soát và sự đa dạng sản phẩm tràn lan có thể khiến nhiều người lạm dụng mà không hề hay biết.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), trong giai đoạn 2017–2018, gần 58% người từ 20 tuổi trở lên đã sử dụng ít nhất một loại thực phẩm bổ sung trong 30 ngày gần nhất. Dù thường được xem là cách để bù đắp thiếu hụt dinh dưỡng, thực phẩm bổ sung vẫn có thể gây hại nếu sử dụng sai cách – bởi chúng, giống như thuốc, có thể ảnh hưởng đến chức năng cơ thể và gây ra tác dụng phụ nghiêm trọng.

Vậy làm thế nào để biết bạn đang dùng quá mức? Và khi nào thực phẩm bổ sung trở thành nguy cơ sức khỏe? Hãy cùng tìm hiểu.

Thực Phẩm Bổ Sung Có Lợi Ích Gì Cho Sức Khỏe?

Theo dược sĩ Rohit Moghe (Trinity Health Mid-Atlantic), thực phẩm bổ sung là cách để bù đắp những dưỡng chất bạn không nhận đủ qua chế độ ăn.

Nhiều người chọn dạng viên, bột, kẹo dẻo, chiết xuất hoặc thậm chí truyền qua đường tĩnh mạch để tăng cường dinh dưỡng.

Theo Đạo luật về Sức khỏe và Giáo dục Thực phẩm Bổ sung năm 1994 (DSHEA), thực phẩm bổ sung bao gồm:

• Vitamin

• Khoáng chất

• Thảo mộc và thực vật

• Axit amin

• Hoặc các hợp chất khác được sử dụng bằng đường uống như viên nang, viên nén, chất lỏng và có ghi nhãn là “thực phẩm bổ sung”.

Xem thêm: 5 Lợi Ích Của Nước Cốt Chanh Đối Với Sức Khỏe: Thức Uống Nhỏ Công Dụng Lớn

Trong khi nhiều người có thể đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng từ thực phẩm, một số nhóm đối tượng cần bổ sung thêm:

• Trẻ em và thanh thiếu niên

• Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú

• Người lớn tuổi, người béo phì, hoặc mắc bệnh mãn tính

• Người theo chế độ ăn thuần chay hoặc ăn kiêng khắt khe

Ví dụ: Vitamin B12 thường được bổ sung cho người lớn tuổi và người ăn chay vì chất này chủ yếu có trong thực phẩm động vật. Ngoài ra, người trên 50 tuổi thường giảm khả năng hấp thu B12 do thiếu axit dạ dày – do đó, bổ sung là cần thiết.

Những Rủi Ro Khi Dùng Thực Phẩm Bổ Sung

Một vấn đề lớn là thiếu sự quản lý chặt chẽ: khác với thuốc, thực phẩm bổ sung không cần được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt trước khi bày bán.

Năm 2024, dự luật Dietary Supplement Listing Act được đề xuất nhằm yêu cầu các nhà sản xuất kê khai sản phẩm với FDA. Dù chưa được thông qua, nó cho thấy mối lo ngại ngày càng gia tăng: năm 1994 chỉ có khoảng 4.000 sản phẩm trên thị trường, đến nay con số đã vượt 100.000.

Tình hình hiện tại khiến người tiêu dùng không chắc chắn liệu sản phẩm họ dùng có thực sự an toàn hoặc hiệu quả. Theo bác sĩ Ravi Tripathi (Đại học Bang Ohio), mỗi cá nhân có ngưỡng an toàn khác nhau đối với từng loại dưỡng chất – không có một liều lượng “chuẩn cho tất cả”.

Một số ví dụ về nguy cơ:

• Hemochromatosis: người mắc bệnh di truyền này có thể bị nhiễm độc sắt nếu bổ sung thêm

• Người bệnh thận mạn tính: dễ bị tăng kali máu, dẫn đến rối loạn nhịp tim nếu dùng thực phẩm giàu kali

• Người khỏe mạnh cũng có thể bị tác dụng phụ nếu dùng liều cao hoặc nhiều loại bổ sung cùng lúc

Dấu Hiệu Bạn Đang Dùng Quá Mức

Không phải lúc nào cơ thể cũng cảnh báo rõ ràng – đôi khi, chỉ xét nghiệm máu mới phát hiện được sự dư thừa dưỡng chất. Tuy nhiên, một số triệu chứng phổ biến bạn nên chú ý bao gồm:

• Nhức đầu

• Chóng mặt

• Mệt mỏi bất thường

• Buồn nôn

• Rung tay

• Táo bón hoặc tiêu chảy

• Không thể vận động hoặc làm việc như thường ngày

Xem thêm: 8 Dấu Hiệu Cảnh Báo Bạn Đang Tiêu Thụ Quá Nhiều Caffeine

5 Loại Thực Phẩm Bổ Sung Mọi Người Dễ Lạm Dụng

1. Vitamin D

Công dụng: Hỗ trợ hấp thụ canxi, tốt cho xương và miễn dịch.
Lý do dễ lạm dụng: 22% người Mỹ bị thiếu vitamin D, đặc biệt vào mùa đông. Nhưng bổ sung quá mức (trên 100mcg/ngày) có thể gây:

• Buồn nôn, ói mửa

• Mất nước, suy thận

• Hình thành sỏi thận

2. Sắt (Iron)

Công dụng: Tạo hemoglobin – vận chuyển oxy trong máu.
Lý do dễ lạm dụng: Phụ nữ sau mãn kinh thường tiếp tục dùng sắt không cần thiết.
Rủi ro: Táo bón, viêm loét dạ dày, quá liều nặng có thể gây hôn mê, suy tạng, tử vong.

3. Vitamin A

Công dụng: Tốt cho thị lực, miễn dịch và phát triển tế bào.
Lý do dễ lạm dụng: Ăn nhiều rau củ + uống bổ sung có thể khiến tổng lượng vượt mức.
Rủi ro: Nhức đầu dữ dội, nhìn mờ, chóng mặt, rối loạn vận động.

4. Vitamin C

Công dụng: Chống oxy hóa, tạo collagen, tăng đề kháng.
Lý do dễ lạm dụng: Bùng nổ từ sau đại dịch, dù thực phẩm tươi đã đủ cung cấp.
Rủi ro: Tiêu chảy, đau bụng, tương tác với thuốc ung thư, tăng nguy cơ sỏi thận ở nam giới.

5. Canxi (Calcium)

Công dụng: Duy trì xương chắc khỏe, dẫn truyền thần kinh.
Lý do dễ lạm dụng: Lo sợ loãng xương nên dùng thêm dù ăn uống đã đủ.
Rủi ro: Táo bón, sỏi thận, suy thận, tim mạch và suy giảm nhận thức.

Tóm Lại

Thực phẩm bổ sung có thể hỗ trợ nếu dùng đúng cách, đúng người. Nhưng nếu lạm dụng hoặc không kiểm soát, chúng có thể gây hại cho sức khỏe, đôi khi âm thầm và khó phát hiện.

Hãy lắng nghe cơ thể bạn.
Tham khảo chuyên gia.
Và nhớ: bổ sung không phải lúc nào cũng tốt – đặc biệt khi bạn đã có chế độ ăn đầy đủ, cân bằng.

Bạn Có Đang Dùng Quá Nhiều Thực Phẩm Bổ Sung? Những Nguy Cơ Tiềm Ẩn